Ngưng thở khi ngủ có di truyền không? OSA ở trẻ em và người lớn

Thắc mắc ngưng thở khi ngủ có di truyền không là nỗi lo lắng mà nhiều gia đình gặp phải khi có thành viên đã mắc hội chứng này. Trên thực tế, đây là một căn bệnh có tính di truyền với tỷ lệ cao theo nhiều nghiên cứu. Bài viết dưới đây hãy cùng CPAP VIETNAM tìm hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa hội chứng ngưng thở khi ngủ và di truyền, cũng như sự tác động của bệnh đến trẻ em.

Giải đáp thắc mắc ngưng thở khi ngủ có di truyền không?

CÓ. Ngưng thở khi ngủ không phải là bệnh di truyền trực tiếp từ đời này sang đời khác, nhưng hệ gen lại quyết định rất lớn đến nguy cơ mắc bệnh. Theo Sleep Foundation, khoảng 40% số lần ngưng thở của bạn trong đêm (chỉ số AHI) chịu sự chi phối của yếu tố di truyền từ gia đình.

Trong đó, hội chứng ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (OSA) chịu ảnh hưởng của di truyền rõ rệt nhất. Ngược lại, hội chứng ngưng thở trung ương (CSA) khi não quên phát tín hiệu thở chủ yếu do các bệnh lý khác gây ra chứ không liên quan nhiều đến gen.

Hệ gen gia đình truyền lại cho bạn nguy cơ mắc bệnh thông qua 2 yếu tố cơ bản:

Cấu trúc giải phẫu sọ mặt: Gen quyết định kích thước hộp sọ, chiều rộng khoang mũi, độ lẹm của xương hàm và kích thước ống thở. Khung hàm hẹp hoặc cuống họng nhỏ bẩm sinh khiến luồng khí của bạn dễ bị chèn ép và tắc nghẽn khi chìm vào giấc ngủ.

Cơ chế phân bổ mỡ cơ thể: Gen quy định cách cơ thể bạn tăng cân và vị trí tích tụ mỡ. Nếu bạn mang hệ gen dễ béo phì (đặc biệt tích mỡ vùng cổ và bụng), mô mỡ sẽ đè nặng lên ống thở. Thực tế, người béo phì có nguy cơ mắc chứng ngưng thở khi ngủ cao gấp 10 lần bình thường.

Sau hơn 20 năm nghiên cứu, các nhà khoa học đã giải mã được hàng loạt mã gen đặc thù (như gen TNFα, ANGPT2, DRD1…) liên quan trực tiếp đến tình trạng thiếu oxy ngắt quãng.

Sự tồn tại của các nhóm gen này giúp giải thích hai vấn đề lớn: Thứ nhất, vì sao tỷ lệ mắc bệnh lại khác biệt giữa các chủng tộc. Thứ hai, vì sao hội chứng ngưng thở khi ngủ luôn đi kèm với các bệnh lý chuyển hóa nguy hiểm khác, điển hình là tình trạng mỡ máu cao.

5 yếu tố phổ biến khiến bạn dễ bị ngưng thở khi ngủ (OSA)

Bên cạnh biết được câu trả lời cho thắc mắc ngưng thở khi ngủ có di truyền không, bạn cũng nên tìm hiểu về các yếu tố quan trọng quyết định bản thân có khả năng mắc hội chứng này không. Dưới đây là các yếu tố quan trọng đã được CPAP VIETNAM tổng hợp:

Ngưng thở khi ngủ ở trẻ em và người lớn khác nhau thế nào?

Ngưng thở khi ngủ ở trẻ em và người lớn khác nhau thế nào?

Dù cả người lớn và trẻ em đều có thể mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ (bao gồm dạng tắc nghẽn – OSA và dạng trung ương – CSA), tình trạng này ở hai nhóm tuổi lại có sự khác biệt rõ rệt về biểu hiện, nguyên nhân.

Ở người lớn, bệnh thường bộc lộ qua các triệu chứng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống và sức khỏe toàn thân. Dù ngáy là dấu hiệu đặc trưng nhất, người lớn mắc bệnh còn có thể trải qua các cơn ngừng thở, thở hổn hển, nghẹn thở hoặc đau ngực giữa đêm.

Khi tỉnh dậy, họ hay bị khô miệng, đau đầu, luôn trong trạng thái mệt mỏi, buồn ngủ dữ dội ban ngày và khó tập trung. Về lâu dài, tình trạng này ở người trưởng thành còn tác động tiêu cực đến tâm lý (dễ cáu gắt, u ủ), làm giảm ham muốn tình dục và là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến bệnh cao huyết áp.

Trong khi đó, ở trẻ em, bệnh lại gắn liền với các yếu tố phát triển thể chất và bệnh lý bẩm sinh. Đối với dạng tắc nghẽn (OSA), béo phì là nguy cơ hàng đầu khiến tới 60% trẻ thừa cân mắc phải.

Bên cạnh đó, trẻ thường bị ngưng thở khi ngủ do amidan/VA phì đại, nghẹt mũi nặng, dị tật vùng sọ mặt, tác dụng phụ của thuốc an thần hoặc do các hội chứng bẩm sinh như Down, bại não, Prader-Willi. Dạng ngưng thở trung ương (CSA) ở trẻ hiếm gặp hơn và chủ yếu liên quan đến bất thường thần kinh hoặc di truyền.

Đặc biệt, tình trạng này rất dễ xảy ra ở trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (nhất là trẻ sinh non) do hệ hô hấp, cấu trúc đường thở và chu kỳ ngủ và thức của bé vẫn chưa phát triển hoàn thiện, một nguyên nhân hoàn toàn khác biệt so với người trưởng thành. Trong các tình huống suy hô hấp nặng diễn tiến từ ngưng thở, phương pháp thở máy cho trẻ bị suy hô hấp sẽ được can thiệp kịp thời để bảo vệ tính mạng của trẻ.

Trẻ em có khả năng bị di truyền ngưng thở khi ngủ không?

Trẻ em có khả năng bị di truyền ngưng thở khi ngủ không?

CÓ. Trẻ em hoàn toàn có nguy cơ di truyền hội chứng ngưng thở khi ngủ từ gia đình. Do đó, nếu bạn đang mắc chứng bệnh này, việc lo lắng con mình gặp nguy cơ tương tự là hoàn toàn có cơ sở.

Tương tự người lớn, trẻ em cũng có thể gặp phải hai dạng bệnh: ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) và ngưng thở khi ngủ do trung ương (CSA), trong đó dạng tắc nghẽn (OSA) là phổ biến hơn.

Vì yếu tố di truyền này, phụ huynh nên chú ý theo dõi các dấu hiệu bất thường của trẻ ngay từ khi chào đời. Nhìn chung, những em bé sinh đủ tháng sẽ ít có nguy cơ mắc bệnh khi còn quá nhỏ.

Ngược lại, nếu trẻ sơ sinh xuất hiện tình trạng ngưng thở khi ngủ, nguyên nhân thường rơi vào hai trường hợp chính: do thân não chưa phát triển hoàn thiện vì sinh non, hoặc xuất phát từ các bệnh lý bẩm sinh.

Những câu hỏi quan trọng về ngưng thở khi ngủ và di truyền

Dưới đây là những thắc mắc có thể bạn quan tâm về chủ đề ngưng thở khi ngủ có di truyền không, hãy cùng CPAP VIETNAM tìm hiểu rõ hơn thông qua nội dung dưới đây:

1. Làm cách nào để chẩn đoán hội chứng ngưng thở khi ngủ ở trẻ em?

Để chẩn đoán chứng ngưng thở khi ngủ có di truyền không ở trẻ em, bác sĩ có thể chỉ định đo đa hình đồ giấc ngủ (PSG) hoặc dùng thiết bị theo dõi tại nhà. Hiện nay, phương pháp tầm soát tại nhà được ưu tiên hơn nhờ thiết bị gọn nhẹ, giúp bé tránh cảm giác sợ hãi khi phải gắn nhiều dây dẫn ở không gian xa lạ. Việc được theo dõi ngay trong phòng ngủ quen thuộc giúp trẻ thả lỏng tâm lý, từ đó mang lại kết quả đánh giá chính xác và tự nhiên nhất.

2. Chẩm đoán ngưng thở cho người lớn bằng cách nào?

Việc chẩn đoán ngưng thở khi ngủ ở người lớn giúp xác định chính xác mức độ bệnh từ trung bình đến nặng qua hai phương pháp chính. Bệnh nhân có thể thực hiện đo đa hình đồ giấc ngủ (PSG) tại phòng khám để kiểm tra toàn diện hoạt động não, nhịp tim, oxy máu và cử động thể chất qua đêm. Bên cạnh đó, việc sử dụng thiết bị tầm soát tại nhà cũng là lựa chọn tiện lợi, cho phép tự ghi lại các chỉ số hô hấp trong nhiều đêm để bác sĩ phân tích và đưa ra kết luận.

3. Người bị ngưng thở khi ngủ do di truyền có bắt buộc phải phẫu thuật không?

Không bắt buộc. Phẫu thuật chỉ áp dụng khi có bất thường cấu trúc giải phẫu quá lớn (như phì đại amidan độ 3 – 4, sai lệch xương hàm nghiêm trọng). Nếu bạn còn thắc mắc ngưng thở khi ngủ có nên dùng máy CPAP không, các chuyên gia khẳng định đây là phương pháp điều trị không xâm lấn hàng đầu hiện nay giúp giữ đường thở luôn mở, hoặc có thể sử dụng Máng chỉnh hàm tiến trước (MAD) cho các trường hợp mức độ nhẹ đến trung bình.

💡 Gợi ý đọc thêm: Bên cạnh dòng máy CPAP, người bệnh cũng nên tìm hiểu cách phân biệt máy BiPAP và CPAP để lựa chọn đúng thiết bị hỗ trợ hô hấp theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Hy vọng qua bài viết trên, bạn đã có được đáp án chi tiết cho thắc mắc ngưng thở khi ngủ có di truyền không. Mặc dù gen đóng vai trò lớn trong việc gia tăng nguy cơ mắc bệnh từ di truyền, bạn hoàn toàn có thể chủ động điều trị sớm nếu thấy trẻ có các dấu hiệu bất thường.

Nếu bạn vẫn đang lo lắng về rủi ro di truyền hoặc nhận thấy người thân trong gia đình có dấu hiệu bất thường về giấc ngủ, hãy liên hệ ngay với CPAP VIETNAM để được hỗ trợ tư vấn, đo đa ký giấc ngủ nhằm đánh giá chính xác tình trạng bệnh.